Ka whakawhiwhia te tohu kairangi hōnore ki a Moana Jackson

Hei Te Hui Whakapūmau o Hakihea nei e whakapōtaehia ai tēnei uri whakaheke o Ngāti Kahungunu, Rongomaiwahine me Ngāti Porou ki te tohu kairangi hōnore i Te Herenga Waka Marae.

E ai ki a Tā Neville Jordan, te Manukura o Te Whare Wānanga o Te Ūpoko o Te Ika a Māui, He tino tohunga tēnei o te ture. Kāre i tua atu i a ia ki te whakaohooho i te motu whānui ki ngā āhuatanga e pā ana ki tā te ture tuari i āna whakataunga ki a ngāi Māori i Aotearoa whānui.

“Ko Moana tētahi o ngā tino mātanga o te ture, ā, kua whaihua āna mahi hei ārahi i te hunga hanga kaupapa here me ngā kaiwhakawā hoki.”

“Tāpiri atu, he kaiārahi, he kaiwhakaaraara i ngā kaupapa e pā ana ki Te Tiriti o Waitangi me ngā pēhitanga a te ture taihara i te Māori. Ko ia tētahi o ngā tino tohunga o te ao mō ngā ture iwi taketake o te ao.”

“Ka tū whakahīhī Te Whare Wānanga o Te Ūpoko o Te Ika a Māui i tēnei o āna tohunga hirahira, kaiwhawhai mō te tika, mō te iti me te rahi. Ko tēnei o ngā tauira tawhito ka whakanuia ki te tohu whakahirahira katoa, a Moana Jackson.”

Nō te tau kotahi mano, iwa rau, ono tekau mā iwa ka whakawhiwhia a Moana ki tāna tohu paetahi ture, kātahi ka whai i tōna tohu paerua, ā, i taua wā anō hoki i whakaarahia e rātou ko ōna hoa, te kaupapa me te rōpū Ngā Kaiwhakamārama i Ngā Ture. Ko te tau kotahi mano, iwa rau, waru tekau mā waru tērā. Nō muri mai ka whakaarahia hoki ko Te Hau Tikanga.

I taua tau anō ka puta tana rangahau He Whaipaanga Hou e aro ai te motu ki tā te Māori tirohanga, māramatanga hoki ki te ture.

Kua roa a Moana e kōkiri ana i ngā kaupapa ture e pā ana ki ngā iwi taketake o te ao whānui. I te tau kotahi mano, iwa rau, waru tekau mā waru, ko ia tētahi i whaiwāhi ki te waihanga i te kawenata mō ngā Tikanga e pā ana ki ngā Iwi Taketake o Te Ao, ā, i noho hoki hei kaiwhakawā i Te Tairaipiunara mō Ngā Iwi Taketake o Te Ao Whānui.

I te tau kotahi mano, iwa rau, iwa tekau mā rima, i whakatūria ia hei mātanga i Te Kauhanganui Tātai Ture o Te Whare Wānanga o Te Ūpoko o te Ika a Māui, ā, i whaiwāhi hoki ia ki te waihanga i te kaupapa ture Māori, whakaaro Māori i Te Wānanga o Raukawa; kei reira tonu ia e ako ana.

I tua atu o ēnei ko rāua ko Ahorangi Margaret Mutu ngā kaitia o te Rōpū Māori mō te wetewete i te ture Kāwanatanga mai i te tau rua mano tekau mā tahi. Neke atu i te toru rau ngā hui puta noa i te motu kua whakahaerehia hei titiro i te whakatinanatanga o te Tiriti i roto i te ture.

E ai ki Te Tumu Ahurei ki a Ahorangi Rawinia Higgins, kāre i tua atu i a Moana te whakatauira mai i te hiringa o te whakaaro, o te māramatanga i roto katoa o āna mahi, hei painga mō te katoa.

“Nā reira mō tōna pūmau ki te mātinitini o ngā tauira Māori me Te Whānau o Te Herenga Waka e tika ana ki konei tēnei rangatira a Moana whakarākeitia ai.”

Hei te 9:30am o te 15 o Hakihea whakapōtaehia ai a Moana Jackson ki te tohu kairangi hōnore i Te Herenga Waka Marae

 

- Victoria University